Digoxine gunstig voor patiënten met hartfalen

De onderzoeksresultaten zijn gepubliceerd in onder andere Nature Medicine en JAMA en zijn gisteren gepresenteerd op het ESC Heart Failure in Barcelona. De onderzoekers verwachten dat deze nieuwe resultaten ervoor zullen zorgen dat veel meer patiënten met hartfalen dit goedkope medicijn zullen krijgen.

Gemiddeld 25 procent minder ziekenhuisopnames

Het gaat om een gerandomiseerde studie die plaatsvond in 43 deelnemende centra, bijna 1.000 mensen met hartfalen deden mee. De helft van de deelnemers werd gerandomiseerd naar een lage dosis digoxine, bovenop de normale behandeling. De andere helft kreeg naast de standaard behandeling een placebo. Het absolute aantal rehospitalisaties was lager bij patiënten in de digoxine arm. Omdat de uitkomsten net niet statistisch significant waren is een meta-analyse uitgevoerd waarin ook de resultaten van twee eerdere onderzoeken zijn meegenomen. Daarmee toonden de onderzoekers aan dat deze medicijnen het aantal ziekenhuisopnames voor hartfalen met gemiddeld 25% verminderen.

Daarnaast volgden de onderzoekers zo’n 600 patiënten nadat de studiemedicatie was gestopt. Binnen zes weken kregen patiënten die eerder digoxine kregen, vaker complicaties dan patiënten die tijdens de studie in de controlegroep zaten. Dit laat indirect ook zien dat het medicijn een gunstig effect heeft.

Mogelijk vijfde standaardmedicijn bij hartfalen

Op dit moment bestaat de standaardbehandeling voor hartfalen uit vier medicijnen, the “Fantastic Four”. De onderzoekers verwachten dat een lage dosis digoxine door deze onderzoeksresultaten als vijfde standaardmedicijn in de richtlijnen opgenomen zal worden. Daardoor kunnen in de toekomst veel meer patiënten met hartfalen een lage dosis van dit goedkope medicijn krijgen. 

Samenwerking als sleutel tot succes

Samenwerking speelde een doorslaggevende rol bij het succesvol uitvoeren van deze studie. Een belangrijke basis hiervoor was de samenwerking tussen de Hartstichting en het ZonMw-programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG). Deze samenwerking was specifiek gericht op het mogelijk maken van onafhankelijke klinische studies op het gebied van hartfalen en hartritmestoornissen. 

Ook de samenwerking binnen de Dutch CardioVascular Alliance (DCVA) was essentieel voor het slagen van de studie. WCN speelde hierbij, als zeer ervaren organisatie in het uitvoeren van cardiovasculaire klinische studies, een belangrijke rol. Samen met de onderzoeksleiders wist WCN niet alleen 44 deelnemende centra te enthousiasmeren voor deelname, maar ook gedurende de gehele looptijd van de studie betrokken en gemotiveerd te houden. Deze ondersteuning en betrokkenheid waren van grote waarde om de studie, ondanks de uitdagingen tijdens de COVID-19-pandemie, zonder grote vertragingen af te ronden.

De combinatie van een klinisch relevante onderzoeksvraag, breed draagvlak onder zorgprofessionals en intensieve samenwerking tussen verschillende partijen resulteerde uiteindelijk in een succesvol afgeronde Nederlandse studie. Daarmee laat de DECISION-studie zien wat mogelijk is wanneer onderzoekers, financiers en uitvoerende partijen gezamenlijk optrekken rondom een gedeelde maatschappelijke uitdaging.

Lessen voor toekomstige klinische studies

De uitkomsten van de DECISION-studie onderstrepen het belang van klinische studies van voldoende omvang om betrouwbare conclusies te kunnen trekken over de effectiviteit van behandelingen. Dat vraagt om een gezamenlijke verantwoordelijkheid van zowel onderzoekers als financiers.

Voor onderzoekers betekent dit onder meer dat realistische powercalculaties nodig zijn, waarbij zij voldoende rekening houden met factoren zoals onverwachte uitval van deelnemers of veranderende omstandigheden tijdens de looptijd van een studie. Tegelijkertijd vraagt dit ook om voldoende financiële ruimte om studies daadwerkelijk groot genoeg op te zetten en succesvol uit te voeren.

De Hartstichting zet daarom nadrukkelijk in op strategische nationale en internationale samenwerkingen om de financiering van impactvolle klinische studies mogelijk te maken. Daarnaast bieden kwaliteitsregistraties belangrijke kansen om de haalbaarheid van studies te vergroten, inclusie van patiënten te versnellen en tegelijkertijd de kosten van onderzoek te verlagen.

Binnen de DCVA werken partners daarom actief samen aan nieuwe manieren om klinisch onderzoek in Nederland efficiënter, beter uitvoerbaar en toekomstbestendig te maken. De DECISION-studie laat zien dat samenwerking daarbij niet alleen wenselijk is, maar een essentiële voorwaarde is voor succes.